Ga naar website navigation Ga naar artikel navigatie Ga naar inhoud

De pagina ververst bij het selecteren van een onderwerp.

Sla artikel navigatie over.

11. Financiële instrumenten en risicobeheersing

Algemeen

Deze toelichting verschaft informatie ten behoeve van het inschatten van de omvang van risico’s die verbonden zijn aan de financiële positie.

Derivaten

Het Havenbedrijf Rotterdam maakt gebruik van swaps om eventuele prijsrisico’s af te dekken, conform de richtlijnen van het Treasury Statuut. De berekende marktwaarde van deze derivaten bedraagt per 31 december 2021 -132,7 miljoen euro (31 december 2020: -388,5 miljoen euro). De hoofdsom van deze derivaten is per 31 december 2021 375 miljoen euro (31 december 2020: 750 miljoen euro). Het Havenbedrijf Rotterdam past kostprijshedge-accounting toe.

Renteswaps

Op 31 december 2021 heeft het Havenbedrijf Rotterdam contracten inzake renteswaps uitstaan bij kredietinstellingen. Deze renteswaps dienen ter dekking van het renterisico dat het Havenbedrijf Rotterdam loopt op de variabel rentende leningen die uitstaan bij kredietinstellingen, alsmede de financieringsbehoefte op de lange termijn die volgt uit de strategische ambities van het Havenbedrijf Rotterdam.

In maart 2021 heeft Havenbedrijf Rotterdam een herstructurering van de bestaande renteswaps uitgevoerd waarbij de renteswaps deels verlengd en deels afgekocht zijn. Hierbij is de hoofdsom van 750,0 miljoen euro teruggebracht naar 375,0 miljoen euro en is de looptijd verlengd tot en met het eerste kwartaal van 2038. De renteswaps zijn geheel effectief en de gehele marktwaarde van -/- 361,0 miljoen euro (inclusief transactiekosten) is geactiveerd en wordt over de resterende looptijd van de oude swaps (11 jaar) geamortiseerd. Het kortlopende deel is verantwoord onder de kortlopende vorderingen. Tot en met 31 december 2021 is 28,5 miljoen euro geamortiseerd. Deze kosten zijn als rentelasten verwerkt in de winst- en verliesrekening. Vanuit eerdere swap afkoop transacties in 2016 en 2017 is in 2021 7,4 miljoen euro als geamortiseerde rentelasten in de winst-en-verliesrekening verwerkt. 

Van de negatieve marktwaarde van -/- 361,0 miljoen euro is -/- 150,0 miljoen euro in de nieuwe verlengde swaps verwerkt. Deze 150,0 miljoen euro is credit op de balans opgenomen en valt vrij gedurende de resterende looptijd van de verlengde swaps (17 jaar). Tot en met 31 december 2021 is 6,7 miljoen euro geamortiseerd. Het kortlopende deel is verantwoord onder de kortlopende schulden.

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft uit hoofde van de renteswaps geen bijstortverplichtingen en loopt uit dien hoofde geen liquiditeitsrisico. Op grond van de contracten betaalt het Havenbedrijf Rotterdam per kwartaal rente over een per periode vastgesteld nominaal bedrag.

De te betalen vaste rente is gemiddeld 2,7%. Daarnaast ontvangt het Havenbedrijf Rotterdam een marktrente gelijk aan 3-maands Euribor over dit nominale bedrag. Op het moment dat de 3-maands Euribor negatief is dient het Havenbedrijf Rotterdam deze rente te betalen.

Banking partners

Afgedekte waarde

Afgedekte waarde

Te betalen

Te ontvangen

Reële waarde

Reële waarde

 

31 december 2021

31 december 2020

  

31 december 2021

31 december 2020

IRS contract 1 (Rabo)

125.000

 

2,6720%

3-maands Euribor

-44.238

nvt

IRS contract 2 (ING)

125.000

 

2,6720%

3-maands Euribor

-44.238

nvt

IRS contract 3 (ABN)

125.000

 

2,6720%

3-maands Euribor

-44.238

nvt

IRS contract 1 (Rabo) B

 

250.000

4,7996%

3-maands Euribor

nvt

-129.576

IRS contract 2 (ING) B

 

150.000

4,8021%

3-maands Euribor

nvt

-77.784

IRS contract 3 (ING) B

 

150.000

4,7940%

3-maands Euribor

nvt

-77.660

IRS contract 4 (ABN) B

 

200.000

4,7915%

3-maands Euribor

nvt

-103.496

TOTAAL

375.000

750.000

2,6720%

 

-132.715

-388.516

(Bedragen x € 1.000)

   

Ultimo 2021 heeft het Havenbedrijf Rotterdam een kwantitatieve ineffectiviteitsmeting uitgevoerd door de reële-waardeveranderingen van een hypothetisch derivaat (perfecte match met de afgedekte positie) te vergelijken met de reële-waardeveranderingen van het werkelijk afgesloten derivaat. Dit om vast te stellen of er mogelijk sprake is van een ineffectief deel van de renteswap. De kwantitatieve analyse van de hedge-relatie en de dynamiek en timing van de investeringsprognoses leiden ertoe dat de hedge-relatie als effectief is beoordeeld.

Embedded derivaten

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft onderzocht in hoeverre afgesloten contracten ook embedded derivaten bevatten en of deze afgescheiden dienen te worden. Hierbij is geconcludeerd dat diverse typen embedded derivaten binnen het Havenbedrijf Rotterdam aanwezig zijn. Een vroegtijdig afgegeven prijsgarantie voor kapitaalmarktfinanciering is als afgewikkeld embedded derivaat in 2021 in de winst-en-verliesrekening verwerkt. Voor overige embedded derivaten geldt dat deze een zodanig nauwe economische verbondenheid met het basiscontract hebben dat afscheiding niet noodzakelijk is.

Risico's

De langjarige, kapitaalintensieve en internationale activiteiten leiden ertoe dat het Havenbedrijf Rotterdam en zijn deelnemingen blootstaan aan verschillende financiële risico’s, zoals koers-, liquiditeits-, valuta- en renterisico’s en onzekerheden in de mogelijkheid om financiering aan te trekken. Transacties worden vastgelegd in het Treasury Management Systeem en/of de financiële administratie. Financiële risico’s boven de 10 miljoen euro met een impact op de winst-en-verliesrekening worden afgedekt. Hiervoor kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van rente- of valutaswaps. 

De belangrijkste financiële (markt)risico’s zijn:

Rente- en kasstroomrisico’s

Het Havenbedrijf Rotterdam loopt renterisico over de rentedragende vorderingen (met name onder financiële vaste activa), liquide middelen en rentedragende langlopende en kortlopende schulden. Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt het Havenbedrijf Rotterdam risico ten aanzien van toekomstige kasstromen. Met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt Rotterdam risico over de marktwaarde. Met betrekking tot schulden met variabele renteafspraken is een viertal contracten met betrekking tot het renterisico aangegaan (zie renteswaps). De rubricering naar contractuele renteherzieningsdata (of aflossingsdata indien laatstgenoemde eerder liggen) van de financiële instrumenten van het Havenbedrijf Rotterdam waarover renterisico wordt gelopen, luidt als volgt:

 

< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

Gemiddeld gewogen effectieve rente in %

Vaste rentevoet (onderhevig aan renteprijsrisico)

     

Financiële activa:

     

Langlopende vorderingen

1.464

5.100

-

6.564

3,22%

      

Financiële passiva:

     

Derivaten (notional amounts)

-

-

375.000

375.000

2,67%

Schulden aan kredietinstellingen

-

80.000

100.000

180.000

0,22%

Kapitaalmarktfinanciering

-

8.000

183.875

191.875

1,12%

      

Variabele rentevoet (onderhevig aan rentekasstroomrisico)

     

Financiële activa:

     

Derivaten (notional amounts)

-

-

375.000

375.000

3-mnds Euribor

      

Financiële passiva:

     

Schulden aan kredietinstellingen

10.497

111.441

713.206

835.144

3-mnds Euribor + gem. opslag van 33,3 bp

Kapitaalmarktfinanciering

-

-

-

-

nvt

(Bedragen x € 1.000)

     

Van de variabel rentende leningen per 31 december 2021 (835,1 miljoen euro) is een bedrag van 375,0 miljoen euro afgedekt middels renteswaps waarvan de gemiddelde vaste rentevoet 2,7% bedraagt. Het gemiddelde bedrag van de resterende notional amounts van de derivaten waarover vaste rente wordt betaald en variabele rente wordt ontvangen bedraagt 375,0 miljoen euro. Een stijging van de 3-mnds Euribor met 1 procent zou voor het Havenbedrijf Rotterdam tot een stijging van de rentelasten van 3,6 miljoen euro leiden, hierbij wordt rekening gehouden met een aflossing van 100 miljoen euro in januari 2022. In 2020 zou een stijging van de 3-mnds Euribor met 1 procent tot 1,6 miljoen euro extra rentelasten hebben geleid.

 

< 1 jaar

1-5 jaar

> 5 jaar

Totaal

Jaarlijks gemiddeld notional amounts (fixed)

375.000

375.000

375.000

375.000

Jaarlijks gemiddeld variabele leningen (floating)

835.144

835.144

835.144

835.144

Jaarlijks gemiddeld nettorisicopositie

460.144

460.144

460.144

460.144

(Bedragen x € 1.000)

    

Valutarisico

Het Havenbedrijf Rotterdam is voornamelijk werkzaam in Nederland, maar verricht ook investeringsactiviteiten in het kader van internationale participaties. Bij deze activiteiten is er sprake van een valutarisico. 

Tegenpartij kredietrisico

Het Havenbedrijf Rotterdam handelt enkel met kredietwaardige partijen en heeft procedures opgesteld om de kredietwaardigheid te bepalen. Tevens zijn er richtlijnen opgesteld om de omvang van het kredietrisico bij elke partij te beperken. Bovendien bewaakt het Havenbedrijf Rotterdam voortdurend haar vorderingen en hanteert een strikte aanmaanprocedure. Daarnaast worden mitigerende maatregelen genomen zoals bankgaranties, borgstellingen, vooruitbetalingen en automatische incasso’s. 

Liquide middelen staan uit bij banken die onder toezicht staan van een centrale bank en minimaal een A-rating hebben.

Ten aanzien van de vorderingen die het Havenbedrijf Rotterdam heeft verstrekt aan maatschappijen waarin wordt deelgenomen is geen historie van wanbetaling bekend.

Door bovengenoemde maatregelen is het kredietrisico voor het Havenbedrijf Rotterdam minimaal.

Ten aanzien van de financiële vaste activa is het potentiële kredietrisico beperkt tot een bedrag van 5,5 miljoen euro uit hoofde van leningen verstrekt aan overige deelnemingen, indien tegenpartijen hun verplichtingen niet nakomen.

Ten aanzien van de kortlopende vorderingen is het potentiële kredietrisico beperkt tot een bedrag van 60,0 miljoen euro uit hoofde van de handelsdebiteuren en 38,8 miljoen euro uit hoofde van de vorderingen op groepsmaatschappijen en deelnemingen, indien tegenpartijen hun verplichtingen niet nakomen.

Commodity-risico

Havenbedrijf Rotterdam loopt een beperkt commodity-risico op grondstoffen die gebruikt worden voor de realisatie van projecten. In de afspraken met contractaannemers worden deze risico’s zo veel mogelijk gemitigeerd.

Liquiditeitsrisico

Het Havenbedrijf Rotterdam maakt gebruik van meerdere banken en instrumenten om over een verscheidenheid van kredietfaciliteiten te beschikken.

Belastingrisico

Op basis van beleid inzake belastingen houdt het Havenbedrijf Rotterdam zich aan de tekst en geest van de geldende fiscale wet- en regelgeving. Het Havenbedrijf Rotterdam rapporteert over haar belastingpositie op basis van de best beschikbare informatie en advisering. Belastingbehandeling van transacties in met name het buitenland is daarbij niet altijd direct met absolute zekerheid vast te stellen.

Ook is het Havenbedrijf Rotterdam onderhevig aan veranderende fiscale wet- en regelgeving en overige toekomstige belastingontwikkelingen. Al deze factoren kunnen leiden tot een hogere of lagere belastingplicht en andere daarmee samenhangende kosten. Zodra voldoende mate van zekerheid is verkregen over het effect van deze risico’s zal dit in de betreffende periode worden verwerkt in onze acute en latente belastingvorderingen en -verplichtingen. 

Reële waarde

De reële waarden van de in de balans en niet in de balans opgenomen financiële instrumenten van het Havenbedrijf Rotterdam luiden als volgt:

 

Boekwaarde

Reële waarde

 

31 december 2021

31 december 2020

31 december 2021

31 december 2020

Balans:

    

Langlopende vorderingen

6.564

7.485

6.669

8.051

     

Langlopende schulden - leningen

-1.015.144

-945.641

-1.039.359

-976.826

Langlopende schulden - kapitaalmarkt

-191.875

-125.000

-227.314

-128.322

     

Niet in balans opgenomen

    

Derivaten

-

-

-132.715

-388.516

(Bedragen x € 1.000)

    

Langlopende vorderingen

De reële waarden van de langlopende vorderingen onder de financiële vaste activa zijn geschat aan de hand van de contante waarde van de toekomstige kasstromen tegen de geldende marktrente op balansdatum.

Langlopende schulden

De reële waarden van de langlopende schulden zijn bepaald aan de hand van de contante waarde van de toekomstige kasstromen tegen de geldende marktrente op balansdatum. Daarnaast is bij het vaststellen van de reële waarde geen rekening gehouden met eventuele herzieningsdata van de opslagen.

Derivaten

De waarde in het economisch verkeer van deze financiële instrumenten bestaat uit het bedrag waarvoor het Havenbedrijf Rotterdam deze instrumenten zou kunnen verhandelen of de verplichting kan worden afgewikkeld met goed geïnformeerde partijen die tot een transactie bereid zijn en onafhankelijk van het Havenbedrijf Rotterdam zijn. Zoals eerder aangegeven wordt de swap als effectief beschouwd en rechtvaardigt dit de toepassing van kostprijshedge-accounting.

Deelnemingen

Deelnemingen vallen onder de definitie van een financieel instrument. In 2021 hebben zich geen triggers voor een bijzondere waardevermindering voorgedaan.

Liquide middelen, kortlopende vorderingen en kortlopende schulden

Gezien de korte looptijd van deze instrumenten benadert de boekwaarde de waarde in het economisch verkeer.

Deel deze pagina: