4.4.2 Ketenverantwoordelijkheid

In de Rotterdamse haven komen veel verschillende ketens samen, met schakels over de hele wereld. We zetten ons in voor een veilige, gezonde en inclusieve werkomgeving voor de werknemers in de Rotterdamse haven en monitoren omstandigheden verderop in de keten. Zo dragen we bij aan het beperken en stoppen van slechte arbeidsomstandigheden en van schendingen van arbeids- en mensenrechten. Dat doen we door proactief in te zetten op deze zaken, niet weg te kijken van mogelijke problemen en onze invloed aan te wenden om bij te dragen aan oplossingen. Onze mate van invloed op de mogelijke problemen verschilt per situatie. We kunnen meer invloed uitoefenen op klanten en leveranciers in onze directe waardeketen dan in die van onze klanten en leveranciers. Wij wenden onze invloed aan door betrokken partijen samen te brengen voor bewustwording of actie, onze kennis of netwerk ter beschikking te stellen aan anderen en door zelf het voorbeeld te geven. We investeren hierin door tijd en geld beschikbaar te stellen, zodat we samen verschil kunnen maken.

Dit hoofdstuk richt zich op arbeidsomstandigheden in het Rotterdamse haven- en industriecomplex, zoals op zeeschepen en bij vrachtverkeer, en op mensen- en arbeidsrechten verderop in de waardeketen. Het beschreven beleid en de activiteiten vloeien voort uit ons CSR-statement en vinden hun besluitvorming in onze governancestructuur.

Effecten, risico’s en kansen

We brachten met behulp van de dubbele materialiteitsanalyse de effecten, risico’s en kansen in beeld. Schendingen van mensen- en arbeidsrechten binnen het haven- en industriecomplex en de waardeketen hebben gevolgen voor de werknemers in onze directe waardeketen, maar ook in de indirecte waardeketen van onze klanten. Dit thema heeft een sterk sociaal-maatschappelijke component en is voor ons vanuit impactperspectief belangrijk. We brachten ook risico's en kansen in beeld. Deze zijn belangrijk voor ons, maar bleken niet materieel.

Speerpunt:	In balans met de maatschappij en omgeving
Ketenverantwoordelijkheid:	Gepaste zorgvuldigheid toepassen om risico's op mensen- en arbeidsrechtenschendingen in de keten te voorkomen en te beperken.
	Binnen het haven- en industriecomplex bestaan risico’s op schending van arbeidsrechten, met name voor werknemers op zeeschepen en in het vrachtverkeer. Daarnaast bestaan er in de bredere waardeketen – zoals bij de inkoop van grond-, weg- en waterbouw, facilitaire diensten en ICT – risico’s op schendingen van mensen- en arbeidsrechten bij ketenpartners.

Beleid

Het verminderen van de negatieve effecten op mensen- en arbeidsrechten vinden we belangrijk. We borgen arbeidsrechten door middel van beleidsinstrumenten. Ons mensenrechtenbeleid staat in onze bedrijfscode. Onderdeel hiervan is de mogelijkheid (anoniem) een klacht of klokkenluidersmelding in te dienen. Hierover leest u meer in de klokkenluidersregeling. Het beleid is in lijn met internationale richtlijnen, zoals de leidende beginselen van de Verenigde Naties over het bedrijfsleven en mensenrechten (UNGP) en de OESO-richtlijnen. Het belang dat wij hebben bij een veilige, inclusieve en gezonde werkomgeving in de haven benadrukken we in onze ondernemingsstrategie. Dit doen we onder het speerpunt 'In balans met de maatschappij'.

Doordat we een Human Rights Due Diligence proces uitvoeren, weten we waar zich risico's vormen op arbeidsrechtenschendingen in onze waardeketen. Denk aan uitbuiting van flexibele arbeidskrachten, of gebrekkige huisvesting voor migrantarbeiders. We stellen eisen aan onze leveranciers middels een supplier code of conduct op het gebied van mensen- en arbeidsrechten. Voor bepaalde inkoopcategorieën stelden we specifieke eisen op waaraan moet worden voldaan, bijvoorbeeld bij de inkoop van infrastructuur. Als havenbeheerder beïnvloeden we verschillende bedrijven en partijen, vooral onze contractuele relaties zoals aanbestedingspartners en klanten. Voor nieuwe internationale activiteiten voeren we een due diligence check uit voordat we de activiteit aangaan om de potentiële negatieve effecten te identificeren en gevolgen ervan te beperken.

Naast onze eigen verantwoordelijkheid benadrukken we ook die van onze opdrachtnemers. Als opdrachtgever moeten we er zeker van zijn dat opdrachtnemers in staat zijn risico’s rond arbeidsomstandigheden tot een minimum te beperken. Daarom legden we onze verantwoordelijkheid en visie vast in ons CSR-statement. Hierin willen we een voorbeeldfunctie vervullen voor klanten, opdrachtnemers en andere belanghebbenden in het Rotterdamse haven- en industriecomplex. We nodigen onze ketenpartners uit om samen te werken op deze belangrijke thema’s. Zo creëren we meer bewustzijn en wijzen we ze op de impact in de keten die ze hebben. Arbeidsrechtenschendingen, bijvoorbeeld onredelijke werktijden in de haven, keuren wij af. Door actief ons beleid toe te passen, gaan we arbeidsrechtenschendingen bij onze partners tegen.

Onze leveranciers

Wij verwachten dat onze leveranciers dezelfde internationale richtlijnen hanteren als wijzelf. Daarom hebben we een supplier code of conduct om goede arbeidsomstandigheden te waarborgen. Deze staan in onze nieuwe contracten. Daarnaast identificeren we vanuit het Human Rights Due Diligence proces de belangrijkste risico’s op mensen- en arbeidsrechtenschendingen bij onze inkoopactiviteiten. We kopen op een maatschappelijke verantwoorde manier in door aanvullende eisen en selectiecriteria te stellen, bijvoorbeeld op de risico-categorieën IT, infrastructuur en facilitair. We behouden ook het recht voor om controles uit te voeren bij vermoeden van het niet naleven van deze code.

Daarnaast verwachten we bij de selectie van aannemers dat zij arbeidsrechten respecteren. Vanuit ons due diligence proces identificeren we de belangrijkste risico’s op mensen- en arbeidsrechtenschendingen bij onze inkoopactiviteiten. Voor deze risico’s stelden we aanvullende selectiecriteria op.

Onze klanten

Werknemers in de haven moeten in een veilige, inclusieve en gezonde omgeving kunnen werken. Het waarborgen van goede arbeidsomstandigheden en arbeidsrechten in het Rotterdamse haven en industriecomplex is voor ons een belangrijke zaak. In onze bedrijfscode staat daarom dat wij alleen zakendoen met maatschappelijk verantwoorde partijen die zich niet schuldig maken aan misstanden, zoals schending van mensen- en arbeidsrechten. We voeren due diligence onderzoeken uit bij potentiële (internationale) partners om integriteit te waarborgen en checken bij het aangaan van nieuwe grote overeenkomsten op sancties. In lijn met nationale wetgeving, werkt het Havenbedrijf Rotterdam niet met gesanctioneerde partijen.

Leveranciers- of klanten van klanten

De Rotterdamse haven speelt een belangrijke rol in wereldwijde logistieke ketens. Onze klanten, waaronder gevestigde bedrijven en zeevaart, maken deel uit van deze ketens. Als havenbeheerder hebben we beperkte invloed op de ladingstromen, maar zijn we wel verbonden met de upstream- en downstreamketens van onze klanten. Onze invloed benutten we door de dialoog aan te gaan met partners en stakeholders, gericht op veilige handel en het beperken van negatieve maatschappelijke impact. De samenleving kijkt steeds kritischer naar de herkomst van goederen en spreekt ons daarop aan. We gaan actief in gesprek met stakeholders over risico's in de waardeketen, zoals in 2025 bij acties rond kolen en wapens.

Doelstelling

We zijn van plan een doelstelling voor ketenverantwoordelijkheid te formuleren.

Activiteiten

We spannen ons in om risico’s op schendingen verderop in de keten te voorkomen en te beperken. Ook gebruiken we onze invloed als het gaat om risico’s op schending van arbeidsrechten in het Rotterdamse haven- en industriecomplex, zoals op zeeschepen en in vrachtverkeer. Dit doen we in goed overleg met diverse partners en bedrijven.

Due diligence ladingsstromen door de haven

Het afgelopen jaar hebben we vanuit ons due diligence proces stappen gezet in het identificeren en prioriteren van negatieve impacts in downstream ketens en relaties. We beoordeelden risico’s van de verschillende ladingstromen op het gebied van arbeids- en mensenrechten, milieu-impact en verantwoord zakendoen. Daarnaast brachten we focus aan door rekening te houden met de productieomvang in het haven- en industriecomplex. Tot slot hielden we rekening met signalen van externe stakeholders en toetsten deze aan externe rapportages over risicosectoren. Dit resulteerde in de selectie van vijf ladingsstromen: ruwe olie, biobrandstoffen, waterstof, steenkool en LNG. Onze invloed, ook indirect, benutten we door bijvoorbeeld in gesprek te gaan met betrokken partijen en partners.

In gesprek met NGO's

In 2025 was er extra aandacht voor de melding rondom de logistieke keten van steenkool uit Colombia. De vredesorganisatie PAX en het kenniscentrum SOMO hebben samen met de Colombiaanse belangenorganisatie Asamblea Campesina een melding gedaan bij het Nationaal Contactpunt OESO wegens vermeende schending van de OESO-richtlijnen. De melding is gericht tegen de energiebedrijven RWE, Uniper en Vattenfall, overslagterminal HES en de havens van Amsterdam en Rotterdam. De melding beschrijft dat de energiebedrijven hebben bijgedragen aan ernstige negatieve gevolgen voor de mensenrechten in Colombia door herhaalde aankopen en verwerking van steenkool van de mijnbouwbedrijven Drummond en Glencore/Prodeco. Overslagterminal HES en de Havenbedrijven van Amsterdam en Rotterdam zijn volgens de melding verbonden aan de negatieve gevolgen voor de mensenrechten.

Het Havenbedrijf Rotterdam onderschrijft de OESO-richtlijnen voor internationale maatschappelijke verantwoordelijkheid van bedrijven en erkent haar verbinding met negatieve effecten die zich in waardeketens van pachters voordoen. Onze invloed is het grootst in onze contractuele relaties (leveranciers en klanten) en kleiner in hun relaties, omdat we niet rechtstreeks zaken met hen doen. De mogelijke negatieve effecten zoals beschreven in dit specifieke geval door PAX, SOMO en Asamblea Campesina hebben betrekking op de overslag en het gebruik van kolen uit Colombia in het havengebied van Rotterdam door onze klanten. Onze mogelijkheden om in dit geval invloed uit te oefenen zijn beperkt. Niettemin volgt het Havenbedrijf Rotterdam de situatie in de mijnbouwregio van Colombia al jaren. We zijn in het verleden betrokken geweest bij de dialoog over verbeteringen in de steenkoolketen en zullen dat ook in de toekomst blijven doen.

De planning is om in 2026 onder leiding van een onafhankelijke voorzitter met de betrokken NGO’s te spreken over de mensenrechtenschendingen, de verbondenheid met de ladingsstroom door de haven, en onze zorgplicht in het uitvoeren van due diligence en het toepassen van gepaste zorgvuldigheid. We bereiden dit voor met het opstellen van een Terms of Reference. Het Nationaal Contactpunt OESO publiceert in 2026 een eindverklaring met de uitkomsten van de dialoog en bijbehorende adviezen. Een jaar later volgt een reflectie op wat er met deze uitkomsten en adviezen is gedaan.

Resultaten

Er is nog geen doelstelling en daarmee ook nog geen meetmethode geformuleerd op ketenverantwoordelijkheid waarover we kunnen rapporteren.

Het Havenbedrijf Rotterdam evalueert en rapporteert jaarlijks over de eigen ketenaanpak op het gebied van mensen- en arbeidsrechten. De evaluatie omvat het meten van de effectiviteit van de genomen maatregelen en het identificeren van verbeterpunten. Het onderwerp is onderdeel van het algemene risicomanagementsysteem en wordt twee keer per jaar herzien. Naast activiteiten in de keten creëren we ook bewustwording bij onze eigen mensen, bijvoorbeeld door het houden van informatiesessies bij commerciële afdelingen. Daarnaast leggen de Algemene directie en de Raad van Commissarissen steeds meer nadruk op de OESO-richtlijnen.

Lid van RECOSI

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft zich in het voorjaar van 2025 aangesloten bij het Responsible Commodities Sourcing Initiative (RECOSI). RECOSI ontwikkelt sectorspecifieke kaders die leden helpen verbeteringen door te voeren voor hun milieu-impact, sociale verantwoordelijkheid en naleving van regelgeving binnen toeleveringsketens voor energie en grondstoffen, waaronder kolen en gas. We willen door samenwerking binnen RECOSI beter kunnen bijdragen aan verantwoorde ketens door de haven.

Vooruitblik

We blijven ons inzetten voor het verbeteren van ons beleid en de uitvoering in de praktijk. We richten ons onder meer op het vergroten van kennis en het voeren van de gesprekken met klanten over dit onderwerp. Daarnaast zetten we in op het verbeteren van ons stakeholderbetrokkenheid-programma in de keten en breiden we ons MVO-inkoopbeleid uit. Door kritisch te kijken naar onze invloed en samen te werken met stakeholders, streven we naar een verantwoorde toekomst.