3.4 Scenario’s geven richting
Het Havenbedrijf Rotterdam kijkt vooruit naar 2050 en gebruikt vier toekomstscenario’s om strategische keuzes te onderbouwen. Deze scenario’s verkennen hoe geopolitiek, technologie, economie en maatschappelijke trends de haven kunnen beïnvloeden. Ze helpen ons om flexibel en doelgericht te blijven in een wereld vol onzekerheden.
Connected Deep Green: Mondiale samenwerking met versnelling op digitale transparantie in de logistieke ketens en inzet op wereldwijde doelstellingen tegen klimaatverandering, zou moeten resulteren in een wereldwijde CO2-neutraliteit in 2050, hoge economische groei en een maximale temperatuurstijging van 1,5 graad deze eeuw.
Regional Well-being: Vanuit een gezamenlijk streven naar transitie ontstaat begin 2030 door het ontbreken van voldoende mondiaal vertrouwen, een kanteling naar een regionale focus op een schone en gezonde leefomgeving, privacy en welzijn. Dit resulteert in een verslechterend investeringsklimaat voor de basisindustrie in Noordwest-Europa en een gematigde economische groei. Dit zou moeten resulteren in een wereldwijde CO2-neutraliteit in 2070.
Wake-up Call: Na een decennium met een stabiele mondiale geopolitieke situatie en de focus op efficiëntie en financiële welvaart, ontstaan toenemende zorgen over de extreme negatieve effecten van klimaatverandering. Dit zorgt voor een wake-up call met een snelle en late transitie naar duurzame energie, een strategisch sterk EU-beleid en een gematigde economische groei. Dit zou moeten resulteren in een wereldwijde CO2-neutraliteit in 2070.
Protective Markets: Een wereld met wantrouwen tussen machtsblokken, wereldwijd geopolitieke spanningen en suboptimale integratie in logistieke ketens. Er zijn concurrerende economische belangen in een gefragmenteerde wereld met focus op zelfvoorziening, financiële welvaart, veerkracht en verdediging. Geen wereldwijde CO2-neutraliteit voor 2100 en lage economische groei.
Transitierisico’s en -kansen: inzicht en actie
De overgang naar een emissiearme economie brengt risico’s met zich mee voor emissie-intensieve en -afhankelijke activiteiten in de haven. Door strenger beleid kunnen bepaalde grondstoffen of brandstoffen schaars of zelfs verboden worden. Veranderende consumentenvoorkeuren kunnen het draagvlak voor bedrijven in het haven- en industriecomplex beïnvloeden.
Om hier beter op in te spelen, zijn in 2022 in samenwerking met Oxford Economics overslagprognoses ontwikkeld voor de verschillende (nieuwe) goederenstromen door Rotterdam, op basis van de vier toekomstscenario’s voor 2050. De wereldwijde dynamiek is gemodelleerd in een vraaggedreven model, wat daarnaast focus brengt door details toe te voegen die specifiek zijn voor het Rotterdamse haven- en industriecomplex. Hieronder vergelijken we de twee uiterste scenario’s:
Connected Deep Green (maximaal 1,5 °C-beleid, met meer transitierisico’s)
Protective Markets (minimaal 2,5 °C-beleid, met minder transitierisico’s)
De hoofdconclusie: het bedrijfsmodel blijft tot 2030 veerkrachtig. Beleids-, technologische, markt- en reputatierisico’s hebben weliswaar impact, maar de inkomsten blijven stabiel dankzij erfpachtcontracten met lange looptijden en de prijselasticiteit van havenactiviteiten. Tegelijk ontstaan er kansen voor nieuwe ladingstromen, zoals waterstof, biobrandstoffen en circulaire grondstoffen.
Ladingstromen gaan veranderen
In 2050 (zie Havenvisie 2050) blijft Rotterdam de Europese draaischijf voor containerlading en energiestromen. De haven speelt een centrale rol in de import, export en doorvoer van waterstof(dragers) en andere hernieuwbare brandstoffen. Volgens de Havenscenario’s varieert de totale goederenoverslag tussen 400 en 580 miljoen ton, afhankelijk van de mate waarin fossiele lading verdwijnt.
In elk scenario groeit het containervervoer, mede door toenemende bevolking, productie en welvaart. Nieuwe grondstoffen komen grotendeels per container binnen. Fossiele nat massagoederen nemen sterk af, terwijl hernieuwbare alternatieven zoals waterstof(dragers), pyrolyseolie en plantaardige olie juist fors groeien. Rotterdam loopt hierin voorop en ontwikkelt zich tot de belangrijkste Europese hub voor deze stromen. Binnen droog massagoed groeit biomassa. Rotterdam blijft concurrerend en aantrekkelijk voor duurzame logistiek.
De haven als motor van de energietransitie
Voor 2050 is het belangrijk dat het haven- en industriecomplex de aan- en doorvoer van fossiele brandstoffen afbouwt en inzet op hernieuwbare energiedragers. Het Havenbedrijf Rotterdam brengt de haven actief in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs. De transitie naar een duurzame economie biedt ruimte voor nieuwe grondstoffen, brandstoffen en energiedragers. Wij zien deze ontwikkeling als een kans om de haven toekomstbestendig en relevant te houden.
We beperken transitierisico’s door scherp te blijven op externe verwachtingen. De Algemene directie monitort systematisch wet- en regelgeving en volgt de mening van stakeholders nauwgezet. Zo zorgen we voor een haven die maatschappelijk gedragen wordt en klaar is voor de toekomst. Daarbij houden we ook rekening met de beschikbaarheid van fysieke- en milieuruimte.
De energietransitie is verankerd in ons portfoliomanagement. We beoordelen nieuwe kansen, stellen prioriteiten en wijzen mensen en middelen toe. Bij investeringsbeslissingen weegt de klimaatimpact mee. Onze projectmanagement-aanpak borgt dat we projecten volgens plan uitvoeren. Het directieteam bewaakt portfoliobreed dat we onze strategie realiseren. Een belangrijk stuurinstrument hierbij is de jaarlijkse strategie-KPI: CO₂e-uitstoot in het haven- en industriecomplex.
Havenvisie 2050: kompas richting de toekomst
In 2025 verscheen de Havenvisie 2050, opgesteld door het Havenbedrijf Rotterdam en zijn partners. Deze visie schetst een toekomst waarin de Rotterdamse haven niet alleen goederen levert, maar ook kansen, verbinding en perspectief biedt.
De kern van de visie
In 2050 is de Rotterdamse haven het toonaangevende haven- en industriecomplex van Europa. De haven voorziet in de essentiële materiële behoeften van de samenleving en is een bron van brede welvaart, werkgelegenheid en innovatie. Ze speelt een sleutelrol in het realiseren van klimaatdoelen, het waarborgen van leverings- en energiezekerheid en het bevorderen van de circulaire economie. De kracht van de haven is gebaseerd op vernieuwing, efficiëntie, toekomstbestendigheid en samenwerking. Dankzij haar concurrentiekracht, klimaatneutraliteit en betrouwbare verbindingen met andere havens en industrieclusters is de haven onmisbaar voor de economie en strategische autonomie van Nederland en Noordwest-Europa. De Rotterdamse haven is een baken van veerkracht en vooruitgang, met een leefomgeving van hoog niveau, inclusief een belangrijke rol voor natuur en biodiversiteit. Met deze visie bouwt Rotterdam aan een haven die kansen creëert voor mens, economie en natuur.
Op weg naar 2050
Als Europees haven- en industriecluster is Rotterdam essentieel voor economische kracht, energiezekerheid en strategische autonomie. Maar de motor hapert: stikstofbeperkingen, netcongestie, hoge energieprijzen en ruimtegebrek remmen investeringen. Ook staat de leefomgevingskwaliteit onder druk. Alleen met een gezamenlijke en urgente aanpak kan de haven transformeren tot de meest toekomstbestendige en concurrerende haven in 2050.
