4.5.3 Digitale en fysieke weerbaarheid
In een wereld vol geopolitieke spanningen en digitale dreigingen willen we als Havenbedrijf Rotterdam dat de Rotterdamse haven een weerbare en veerkrachtige haven is en blijft. We doen ons uiterste best om de gevolgen van onder meer fysieke dreigingen en cyberaanvallen effectief te weerstaan en snel te herstellen. Het beschreven beleid en de activiteiten vloeien voort uit onze ondernemingsstrategie en vinden hun besluitvorming in onze governancestructuur.
Effecten, risico’s en kansen
We gebruiken de dubbele materialiteitsanalyse om scherp in beeld te krijgen welke effecten, risico’s en kansen relevant zijn. Incidenten in het haven- en industriecomplex kunnen negatieve maatschappelijke effecten veroorzaken, zoals maatschappelijke disruptie. Binnen dit thema zijn geen kansen in beeld gebracht. Kosten die gepaard gaan met het deels stilvallen van de Rotterdamse haven zijn de financiële risico's. In de onderstaande afbeelding staat het samengevat.
|
Speerpunt: |
Weerbaarheid, leveringszekerheid en strategische autonomie |
|
Digitale en fysieke weerbaarheid: |
Digitale en fysieke veiligheid van HbR en de effecten van (cyber)incidenten op activiteiten in het HIC. |
|
Kritieke infrastructuur, processen of diensten kunnen doelwit zijn van sabotage of aanvallen door (statelijke) actoren. Dit brengt risico met zich mee van het (gedeeltelijk) stilvallen van de Rotterdamse haven. Stremming van havenoperaties kan maatschappelijke disruptie veroorzaken. |
|
Het stilvallen van havenoperaties door cyberdreigingen kan voor Havenbedrijf Rotterdam resulteren in kosten en misgelopen zeehavengeld. |
Weerbaarheid volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
‘Weerbaarheid betekent dat er is nagedacht over wat er kan gebeuren. En wat daarvan de gevolgen zijn. Wat is de impact als vitale processen uitvallen? Wat gebeurt er als een bedrijfsproces komt stil te liggen? Weerbaarheid betekent dat er voorbereidingen zijn getroffen. Maatregelen om te voorkomen dat een proces wordt verstoord. Maatregelen om goed om te gaan met de gevolgen van een verstoring. Een paar dagen zonder stroom overleven we wel, maar een paar weken? Weerbaarheid is weten welke keuzes je gaat maken. Als er een tekort is, wat krijgt dan voorrang? Ook zorgt een goede voorbereiding ervoor dat we minder aantrekkelijk zijn als potentieel doelwit.’
Beleid
We richten de afhandeling van lading in de logistieke keten efficiënt en optimaal in door hoogwaardige infrastructuur en data beschikbaar te stellen. In onze ondernemingsstrategie zetten we sterk in op weerbaarheid, leveringszekerheid en strategische autonomie. We pakken uitdagingen zoals fysieke weerbaarheid en cybersecurity proactief aan. Omdat de overheid het afwikkelen van scheepvaartverkeer als vitaal aanmerkt, zorgen wij ervoor dat onze systemen aantoonbaar voldoen aan de Wet bescherming netwerk- en informatiesystemen (Wbni). Daarnaast respecteren wij de privacy van gebruikers en medewerkers door ons strikt te houden aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
Internationale spanningen benadrukken het belang van een weerbaar Europa en Nederland. Zowel de NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid) als de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) benadrukken dat Nederland zich moet voorbereiden op deze nieuwe realiteit. Dat vraagt inzet van overheid en samenleving. Als Havenbedrijf Rotterdam nemen we hierin al geruime tijd verantwoordelijkheid. We zorgen ervoor dat we, ongeacht hoe de wereld verandert, altijd voorbereid zijn om de samenleving van essentiële goederen te blijven voorzien en, indien nodig, defensie logistiek te ondersteunen.
Doelstelling
In onze ondernemingsstrategie is weerbaarheid, leveringszekerheid en strategische autonomie een speerpunt. We hebben hier als doelstelling 'geen incidenten op vitale systemen'.
Activiteiten
Cybersecurity
De digitale dreiging voor de haven van Rotterdam blijft onverminderd groot. In 2025 waren er geen incidenten op vitale systemen, maar een robuuste cybersecuritystrategie blijft van cruciaal belang. Het Havenbedrijf Rotterdam zet zich samen met partners in voor een veilige en veerkrachtige digitale infrastructuur. Sinds het begin van 2025 is Stichting FERM getransformeerd tot een landelijk platform dat als regievoerder, verbinder en belangenbehartiger optreedt voor de vijf zeehavens van nationaal belang. Door structurele samenwerking met overheden en ketenpartners versterken we de weerbaarheid van cruciale digitale processen.
FERM wordt Ferm zeehavens
Digitale aanvallen vormen een groeiend risico voor de nautische en logistieke processen in Nederlandse zeehavens. Om cyberdreigingen proactief het hoofd te bieden, ontwikkelden Stichting FERM, de Branche Organisatie Zeehavens, het ministerie van I&W en de NCTV de Cyber Strategie Nederlandse Zeehavens. Dat resulteerde in Ferm Zeehavens, een samenwerkingsverband voor de zeehavens van nationaal belang dat het voormalige FERM Rotterdam vervangt.
Steeds meer toepassingen voor drones |
|
|---|---|
|
Drones zijn niet meer weg te denken uit de Rotterdamse haven. Ze maken werk veiliger en efficiënter, bijvoorbeeld door risicovolle inspecties te vervangen. Het Havenbedrijf Rotterdam test sinds enige tijd een digitaal luchtruimbeheerssysteem. Dit systeem coördineert drone- en bemand luchtverkeer en biedt bescherming tegen ongewenst gebruik. |
|
Fysieke weerbaarheid
We werken nauw samen met onze stakeholders om de impact van geopolitieke veranderingen te beperken. We investeren actief in nieuwe veiligheidspartners en blijven kritisch op onze eigen aanpak: elke dreiging voor scheepvaart of haven nemen we serieus. Daarbij zien we iets positiefs: weerbaarheid is vaak al aanwezig – in mensen, processen en organisaties. We kunnen incidenten niet uitsluiten, maar wel zorgen dat ze zo min mogelijk impact hebben. Door ons goed voor te bereiden, kunnen we in alle omstandigheden blijven functioneren.
Resultaten
|
(Kritische) Prestatie Indicatoren |
Doelstelling 2025 |
Realisatie 2025 |
Realisatie 2024 |
Realisatie 2023 |
Realisatie 2022 |
|---|---|---|---|---|---|
|
Geen incidenten op vitale systemen |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
De norm op de doelstelling 'geen incidenten op vitale systemen' is altijd nul. In 2025 hadden we geen incidenten en daarmee haalden we de norm.
Vooruitblik
Cybersecurity, geopolitieke spanningen en klimaatadaptatie vereisen voortdurende aandacht en proactieve maatregelen om de continuïteit en veiligheid van de havenactiviteiten te waarborgen. In de Havenvisie 2050 staat het volgende als toekomstbeeld:
‘In 2050 heeft de Rotterdamse haven zich ontwikkeld tot één van de meest weerbare, innovatieve en strategisch belangrijke logistieke en energieknooppunten van Europa. Technologische vooruitgang, digitalisering, geopolitieke dynamiek en de energie- en grondstoffentransitie hebben geleid tot een fundamentele herinrichting van logistieke, productie- en energieketens. De nadruk ligt niet langer uitsluitend op efficiëntie, maar steeds meer op voorspelbaarheid, betrouwbaarheid, weerbaarheid en we verminderd grondstoffenverbruik en borging van nationale veiligheid – is direct verbonden met de rol die Rotterdam speelt.’
AI-rekencentrum:
Waardevol voor de haven?
Dilemma
Een consortium wil een grootschalig AI-rekencentrum vestigen in de Rotterdamse haven, onderdeel van het Europese AI Gigafactory-programma. Nederland heeft volgens de overheid behoefte aan rekenkracht om de strategische Nederlandse en Europese autonomie te versterken. Rotterdam biedt directe toegang tot duurzame elektriciteit, hoogwaardige glasvezelverbindingen en een ecosysteem waarin AI steeds belangrijker wordt voor logistiek, veiligheid en het toekomstige energiesysteem.
Wat vinden stakeholders?
Voorstanders stellen dat een AI-rekencentrum niet alleen de digitale infrastructuur versterkt, maar ook een strategische rol speelt in Europese samenwerking en defensie. Het centrum kan een kenniscluster vormen met TU Delft, TU Eindhoven, Erasmus Universiteit Rotterdam, Erasmus MC en Defensie, wat innovatie en talentontwikkeling versnelt. Bovendien zorgt het centrum voor stabiele, grootschalige vraag naar energie, essentieel om exploitanten van offshore windparken te stimuleren mee te doen aan tenders voor nieuwe parken. Tegenstanders vragen zich af hoe deze ontwikkeling past bij een klimaatneutrale, circulaire haven. Een AI-rekencentrum verbruikt veel stroom, terwijl delen van de haven kampen met netcongestie. Daarnaast is de ruimte in de haven schaars en vooral bestemd voor duurzame logistiek en industrie.
Wat vindt het Havenbedrijf Rotterdam?
Als de Europese Unie en Nederland het belangrijk vinden dat er in Nederland een AI-rekencentrum komt, omdat dit bijdraagt aan de strategische weerbaarheid van het land, dan is dat een duidelijke ambitie. Als de Rotterdamse haven bovendien de beste locatie zou zijn vanwege de bestaande infrastructuur, dan ligt het voor de hand dat het Havenbedrijf Rotterdam dit verzoek op zijn minst serieus overweegt. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het AI-rekencentrum past in het energiesysteem in de haven, nu en in de toekomst. Daarom maken we eerst een strategische afweging en toetsen we het initiatief zorgvuldig op zijn strategische waarde, voor zowel de haven als voor de regio. Onze ondernemingsstrategie biedt houvast: weerbaarheid, leveringszekerheid en strategische autonomie zijn belangrijk, maar altijd in balans met duurzaamheid en ruimtegebruik.
